De handleiding van Stap 5 is voor groepstraining de laatste in de reeks. Het aantal kinderen dat op de schaakclubs de vijfde stap haalt, is helaas niet groot.
De laatste druk (2016) is ingrijpend veranderd. De inleiding is sterk uitgebreid en veel lessen bevatten meer voorbeelden. Daarnaast zijn er meer suggesties voor uitspeelstellingen.
Veel schakers gebruiken deze handleiding voor zelfstudie (er zijn domweg te weinig trainingen op dit niveau) en het merendeel van de trainingen is individueel.
De aandacht voor tactiek is in deze stap bescheidener dan in de vorige stappen, al blijft zij in partijen van de leerlingen een hoofdrol spelen. Positionele aspecten spelen een steeds grotere rol voor de vijfde stapper. De lessen over pionstructuur, zevende rij, sterk veld en open lijn bevatten veel strategische zaken.
Planmatig spel is belangrijk bij het schaken en het is een onderdeel van enkele lessen over het eindspel. Die laten zien hoe belangrijk samenwerking van stukken is en hoe relatief de puntentelling van schaakstukken kan zijn. De les 'Verdedigen' besteedt aandacht aan aspecten die bij vrijwel alle leerlingen onvoldoende gebruikt worden.
De vijfde stap heeft 16 lessen:
- Materiaal en tijd
- Mat
- Doorbraak
- Gebruik van pionnen
- Wedren
- Zevende rij
- Aftrekaanval
- Penning
- De opening
- Toren tegen pion
- Sterk veld
- Verdedigen
- Toreneindspel
- Koningsaanval
- Open lijn
- Remise
Normaal zou een stap 5 leerling al een behoorlijk sterk niveau moeten halen door het reeds aantal lessen en het aantal toernooi ervaringen ( als dit laatste gebeurt is …)
Er zijn er weinig leerlingen die effectief tot stap 5 geraken wegens de moeilijkheidsgraad van de lessen .
De nadruk op tactiek is hier wat minder maar potentiële zaken leren en begrijpen zijn hier zeer belangrijk.
De 1ste les over “ materiaal en tijd “ geeft al een belangrijke indicator over het verdere verloop van de stap . Hoeveel tijd heb ik in een bepaalde stelling om voordeel te maken of zelfs winnend voordeel .
Meer aandacht zal dus ook besteed worden aan plannen bedenken , uiteraard ook aan partij analyse van gespeelde partijen van de leerlingen
Meer aandacht kan er algemeen ook worden gegeven per leerling met dat de groepen meestal iets kleiner zijn dan de lagere stappen .
Net als stap 4 is ook stap 5 verspreid over 2 jaar !
Er zijn jammer genoeg weinig clubs die stap 5 structureel kunnen aanbieden door het gebrek aan lesgevers die een hoog genoeg niveau hebben , dit is helemaal een probleem bij de allerlaatste stap .
